ALİM RİSK YÜKLENENDİR
F. Yılmaz ALTUNÖZ
Miras. Varis. Veraset. Veraset, kelime anlamı olarak mirasçılık demektir; bir kişinin ölümü sonrasında sahip olduğu mal varlığının, haklarının, alacaklarının ve borçlarının yasal mirasçılarına geçme sürecini ifade eder.
Camilerde vaaz kürsülerinin üzerinde “el ulemau verasetül enbiya” ulema (âlimler) nebilerin (peygamberlerin) varisidirler hadisi şerifi yazılıdır. İslami toplumda olduğu gibi tüm inanç ve kültürlerde âlimlerin halk arasında önemli yeri vardır.
Her bilen âlim midir? Elbette değil. Âlim Kur'an, sünnet ve İslâmî ilimlerde ileri seviyede bilgi sahibi olan ve bu bilgisini; iman, salih amel, hakikati tavsiye ve sabrı tavsiye ederek hayatına tatbik eden kişiye denir.
Âlim insan övülen kimsedir. İslami düşüncede dünyevi ve uhrevi sorumluluğu olan kişidir. Son nebi (sav) şöyle buyurur “Her kim bir yola girer ve onda ilim isterse, Allah onun için cennete giden bir yolu kolaylaştırır. Melekler ilim öğrenenlere, yaptıklarından hoşlandıkları için, kanatlarını gererler. Göklerde ve yerde olanlar, hatta sudaki balıklar ilim öğrenen kimseye Allah'tan yardım ve bağış dilerler. İlim sahibinin abitten (ibadet edenden) üstünlüğü, ayın diğer yıldızlardan üstünlüğü gibidir. Âlimler, peygamberlerin varisleridir. Peygamberler ne dinar ne de dirhem miras bırakmadılar, ancak ilim miras bıraktılar. Şu halde o ilmi alan büyük bir pay almış demektir.”
Cami kürsülerinde rol alan veya bu hakkı kendisinde gören kimselerin âlimlerden oldukları varsayılacak olunursa; öncelikle onlarda bulunması gereken vasıflardan birisi hakkı tavsiye, mücadele yani cihattır. Nuh peygamberi peygamber kılan şey 950 yıllık zalimlere ve katillere yönelik sözel ve eylemsel cihadıdır. İbrahim peygamberi peygamber kılan şey put fabrikası imalat sanayi sahibi olan babası ve tağut Nemrut’a karşı yürüttüğü sözel, davranışsal ve eylemsel olarak gerçekleştirdiği; tebliğ, davet, mücadele, eylem yani cihattır.
Son nebi (sav) ve hiçbir peygamber şirkin egemen olduğu toplumlarda torun sahibi olamamışlardır. Resullerin şirk başta olmak üzere tüm kötülüklere karşı yürüttükleri mücadele diğer bir ifadeyle cihad, egemenleri rüyalarında dahi rahat ettirmemiştir. Son nebi Hz. Muhammed (sav) taşlanma, aşağılanma, yalanlanma, boykot, taif sığınağı, Habeşistan hicreti, suikast operasyonu ve Medine hicreti; ama bunlara karşı rahmet, merhamet, bilgi ve hikmet, cesaret, aşk, kesin inançlılıkla; yılmayan, korkmayan ve ertelenmeyen mücadele/cihad eylemi gerçekleştirmişlerdir.
Tüm nebiler sahada olmuşlar ve tüm riskleri yüklenmişlerdir. Riskten kaçınan ve uzak duran bir peygamber gösterilemez. Risk; ucunda ölüm bulunan her türlü olumsuz davranışlar toplamıdır. Yani sözlü ve fiili şiddet. Yalnızlaştırılma. Mal ve mülklerine el koyma. Sürgün. Öldürülme / şehadet.
Risksiz dava adamı olunamayacağı gibi âlimde olunmaz. Rahatının bozulmasından endişe eden ve kaçınan kimseden, peygamber varisi olamaz. Ebu Hanife, Ahmet b. Hanbel, Said b. Müseyyeb, Zahid el Kevseri, Said Nursi, Seyyid Kutup, Ömer Muhtar, Ömer Nasuhi Bilmen gibi âlimler; peygamberlere varis olan âlimler sınıfına girer. Tarih bu öncülere şahittir. Tüm bu sayılanlar nebiler gibi acıyı da tatlıyı da yani riski yüklenmişlerdir.
Ancak seküler egemenlik yeni bir âlim! Yeni bir öncü! Türü üretti; seküler âlim! Şirk sistemlerine itaatte kusur etmeyen. Sesini ve elini yükseltmeyen. Kariyer ve ben merkezli. Mazeretler üzerine rahat saraylar inşa eden, nefis odalarında mutmain olan, sırça köşklerinde çevreyi izleyen, emekliliklerini hangi deniz ve yeşilin birleştiği yerde geçirmeyi hedefleyen âlim/öncü/bilgin! Türü. Hiçbir riski göze alamayan almak istemeyen; haleflerine hiç benzemeyen kimseler.
“Ulema / âlimler peygamberlerin varisidir.” Varis ne demek? “Bir kişinin ölümü sonrasında sahip olduğu mal varlığının, haklarının, alacaklarının ve borçlarını” üstlenen kişiye verilen unvandır.
Bağlılarına veya topluma din anlatan insanlar peygamberlerin “haklarının, alacaklarının ve borçlarının” ne olduğunun farkında ve bilincinde olmalıdırlar. Onların hakları; tevhid eksenli bir dünyayı inşa etmek. Alacakları; ahlak ve adaletin egemen olduğu sosyal hayat. Borçları ise zalimlere, katillere ve günah pazarlayanlara karşı kalbi, zihinsel ve bedensel eylemler bütünü ortaya koymak yani cihad.
Evet! Onlar son nebinin (sav) varisleridir.